Historia głosi, że 9 grudnia 1531 r. nawróconemu na chrześcijaństwo Juanowi Diego, ukazała się na wzgórzu Tepeyac Matka Boska. W tym miejscu dawniej Indianie czcili pogańskiego bożka. Maryja chciała, aby Indianin przekazał miejscowemu biskupowi prośbę o postawienie dla niej świątyni. Juan Diego poszedł do biskupa, ale ten go nie przyjął.
Maryja ukazała się Indianinowi następnego dnia i ponowiła prośbę. Tym razem biskup spotkał się z Juanem Diego, ale nie uwierzył w jego historię i zażądał dowodów. Tymczasem dwóm swoim pracownikom kazał go śledzić. Oni szybko stracili Indianina z oczu, a biskupowi przekazali, że jest oszustem.
Kolejnego ranka Juan Diego musiał iść po lekarza i księdza dla swego ciężko chorego wuja. Obszedł wzgórze z drugiej strony, żeby uniknąć spotkania z Matką Boską, ale ona i tak mu się ukazała. Powiedziała, że nie musi martwić się o zdrowie wuja i prosiła, żeby udał się do pobliskiego źródełka, nazbierał rosnące tam róże w tilme (taką nazwę nosiła szata Juana) i poszedł z nimi do biskupa.

Indianin rozsypał kwiaty przed kapłanem i wtedy na płótnie ukazał się wizerunek Matki Bożej. Biskup natychmiast uwierzył w przesłanie Maryi i kazał wybudować kaplicę w miejscu objawienia. W ciągu zaledwie 12 tygodni postawiono mury świątyni.
Juan Diego zamieszkał przy kaplicy, w której umieszczono święty obraz. Tam spędził resztę życia tłumacząc przybywającym znaczenie objawień. Udało mu się dokonać niemożliwego, połączył mostem dwie kultury: prekolumbijską, w której Indianie oddawali cześć fałszywym bogom i składali ofiary z ludzi, z chrześcijańską, głoszącą wiarę w jednego Boga oraz koniec poświęcania ludzi dla bożków.  W 2002 r. podczas pielgrzymki do Meksyku Jan Paweł II beatyfikował Juana Diego na uroczystej mszy w Bazylice.

Przez kolejne stulecia cudownemu obrazowi przypisywano liczne cuda, co przyczyniło się do przyjęcia chrześcijaństwa przez wielu meksykańskich Indian. W 1737 roku miasto Meksyk opanowała epidemia duru brzusznego, a kiedy Meksykanie wyszli z tego obronną ręką, Matkę Boską z Guadalupe oficjalnie ogłoszono Główną Patronką Meksyku. Następnie w 1910 Papież Pius X uczynił ją Patronką Ameryki Łacińskiej.
Sanktuarium Matki Boskiej z Guadalupe mieści się na północy Mexico City. Kaplicę, przy której mieszkał Juan Diego stopniowo powiększono, z czasem u jej podnóża wybudowano olbrzymią „Starą Bazylikę”. Kiedy nie była już w stanie pomieścić wiernych, w 1976 r. oddano do użytku Nową Bazylikę, na 12 tysięcy osób, dzieło słynnego architekta Pedra Ramira Vasqueza. Tam umieszczono oryginał obrazu.

Meksykańska tradycja nakazuje, by każdy wierny przynajmniej raz w życiu udał się do świętego obrazu. Często do tego miejsca wędrują całe rodziny, przemierzając ogromne odległości. Chcą pomodlić się przed wizerunkiem Maryi, która zgodnie z obietnicą daną Juanowi Diego, pociesza strapionych i uzdrawia chorych.
Dla Polaków miłą niespodzianką i powodem do dumy są cztery oznaki polskości na terenie Sanktuarium. Najlepiej widocznym jest pomnik Papieża Jana Pawła II, drugim piękne dzwony ofiarowane przez rodzinę Felczyńskich z Przemyśla, oraz mała tabliczka z godłem Polski i napisem Polonia.
(Andrzej Nitecki)